وقتی تابلو آسیب می‌بیند: چه کاری بکنیم و چه کاری نکنیم

دیر یا زود اتفاق می‌افتد: قاب از دیوار می‌افتد، آب از سقف چکه می‌کند، بچه‌ای دست می‌زند، یا در اسباب‌کشی گوشهٔ بوم ضربه می‌بیند.

نخستین چیزی که باید بدانید این است: در نود درصد موارد، بدترین کار اقدام فوری است. بیشتر آسیب‌های جبران‌ناپذیر در ترمیم تابلو نقاشی، نه از خود حادثه، که از تلاش برای درست‌کردنش می‌آید.

قانون اول: دست نزنید

چهار کاری که هرگز نباید بکنید:

• پاک نکنید. نه با دستمال مرطوب، نه با الکل، نه با شیشه‌پاک‌کن. حلال، ورنی و گاهی خود رنگ را برمی‌دارد و یک لکهٔ سطحی را به یک ناحیهٔ از دست رفته تبدیل می‌کند.
• رنگ نزنید. رنگ تازه روی رنگ قدیمی، هم شیمیایی ناسازگار است و هم مرمت بعدی را تقریباً ناممکن می‌کند.
• نچسبانید. هیچ چسبی. چسب نواری روی پارگی کاغذ، بدترین اتفاق ممکن است — اسیدش در چند ماه کاغذ را زرد و شکننده می‌کند.
• خشک نکنید با حرارت. سشوار روی بوم خیس، لایهٔ رنگ را جمع می‌کند.

کاری که باید بکنید: اثر را افقی و در جای خشک و تاریک بگذارید، و از آسیب عکس بگیرید — با نور خوب، هم از کل اثر و هم از نزدیک.

چه چیزی قابل ترمیم است

تقریباً همیشه قابل حل:

• گرد و غبار سطحی
• بوم شل‌شده — با تنظیم گوه‌های چوبی گوشهٔ قاب، کار سادهٔ یک مرمتگر
• قاب شکسته یا شیشهٔ ترک‌خورده — قاب عوض می‌شود، اثر دست‌نخورده می‌ماند
• موج‌برداشتن خفیف کاغذ

سخت ولی شدنی، فقط با مرمتگر:

• پارگی بوم
• ترک‌های ریز لایهٔ رنگ
• زردشدگی ورنی

معمولاً برگشت‌ناپذیر — و به همین دلیل پیشگیری مهم است:

• رنگ‌پریدگی از آفتاب. هیچ مرمتی رنگدانهٔ رفته را برنمی‌گرداند.
• پخش‌شدن سطح زغال یا پاستل با یک تماس
• لکهٔ آب روی آبرنگ، چون رنگدانه در الیاف کاغذ نشسته
• کپک

نکتهٔ مشترک هر چهار مورد: همه در دستهٔ کارهای روی کاغذ یا مربوط به نور هستند — یعنی دقیقاً همان چیزهایی که نگهداری از تابلو نقاشی دربارهٔ پیشگیری‌شان است.

سه حادثهٔ رایج

آب و رطوبت. اثر را افقی بگذارید، دور از گرما، و بگذارید خودش خشک شود. بوم را از قاب جدا نکنید.

افتادن. معمولاً قاب و شیشه آسیب می‌بینند، نه اثر. خرده‌شیشه را از روی سطح تکان ندهید و فوت نکنید — اثر را افقی و همان‌طور به مرمتگر یا قاب‌ساز برسانید.

اثر کاغذی که موج برداشته. زیر وزنه نگذارید و اتو نکنید. این کار مرمتگر است و با رطوبت‌دهی کنترل‌شده انجام می‌شود.

اگر اثر تازه رسیده

اگر آسیب هنگام تحویل بوده یا اثر با آنچه سفارش داده‌اید نمی‌خواند، این موضوع ترمیم نیست:

مهلت درخواست مرجوعی، ۷ روز پس از تحویل است. پیش از هر کاری عکس بگیرید — از بسته‌بندی هم — و تماس بگیرید. مبلغ تا تأیید شما نزد رنگ‌وبوم می‌ماند، پس در این بازه چیزی از دست نمی‌رود.

پیشگیری، در یک پاراگراف

بیشتر کارهای این فهرست هرگز لازم نمی‌شوند اگر سه چیز رعایت شود: آفتاب مستقیم نه، حمام و آشپزخانه و بالای شوفاژ نه، و هر اثر روی کاغذ، قاب و شیشه با پاسپارتو. جزئیات در نگهداری از تابلو نقاشی و راهنمای قاب.

و نصب درست — دو نقطهٔ اتکا برای هر اثر بزرگ‌تر از حدود ۶۰ سانتی‌متر — جلوی رایج‌ترین حادثه را می‌گیرد: نصب تابلو روی دیوار.